Thông tư 58/2026/TT-BTC: Đơn giản hóa Kế toán cho Doanh nghiệp Siêu nhỏ – Hướng dẫn Chi tiết

Thông tư 58/2026/TT-BTC: Đơn giản hóa Kế toán cho Doanh nghiệp Siêu nhỏ – Hướng dẫn Chi tiết

Lưu ý quan trọng: Thông tư 58/2026/TT-BTC được đề cập trong bài viết này là một quy định dự kiến hoặc có hiệu lực từ năm 2026. Các nội dung phân tích dưới đây chỉ mang tính chất tham khảo, không phải quy định pháp lý hiện hành. Việc áp dụng thực tế cần căn cứ vào văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm phát sinh nghĩa vụ.

Đơn giản hóa chứng từ & sổ sách cho doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư 58/2026/TT-BTC dự kiến

Thông tư 58/2026/TT-BTC dự kiến thực hiện cải cách về chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ. Mục tiêu là bãi bỏ định khoản kép, ghi sổ theo nghĩa vụ thuế thực tế. Hệ thống sổ sách được thiết kế linh hoạt, tinh gọn, phân loại theo phương pháp tính thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Bên cạnh đó, việc nắm vững các quy định về hóa đơn cũng là yếu tố then chốt giúp Thông tư 58/2026/TT-BTC: Cách Doanh Nghiệp Siêu Nhỏ Tinh Giản Hạch Toán Thuế Hóa Đơn Điện Tử trở nên hiệu quả hơn trong thực tiễn. Đặc biệt, văn bản này cũng làm rõ các Thông tư 58/2026/TT-BTC: Cải cách kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ và quy định người thân nhằm đảm bảo tính minh bạch trong quản trị nội bộ và quan hệ nhân sự. Để hiểu rõ hơn về lộ trình chuyển đổi và các quy tắc hạch toán mới, bạn có thể tham khảo thêm tại Thông tư 58/2026/TT-BTC: Kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ & hộ kinh doanh. Ngoài ra, để đảm bảo tính liên tục của dữ liệu tài chính, doanh nghiệp cần lưu ý thực hiện Hướng Dẫn Chuyển Đổi Số Dư Kế Toán Từ Thông Tư 132 Sang 58 Cho Doanh Nghiệp Siêu Nhỏ: Tránh Sai Sót Từ 01/07/2026 một cách chính xác.

Trợ lý Thuế Hộ kinh doanh AI - Tính thuế & Kê khai tự động

Bên cạnh việc nắm vững các quy định về kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ, các cá nhân kinh doanh cũng cần chủ động tìm hiểu thêm về Hộ kinh doanh nhỏ và Kiểm tra thuế: Giải pháp tuân thủ hiệu quả với Thông tư mới để đảm bảo hoạt động kinh doanh luôn an toàn và đúng quy định pháp luật.

Bảng tổng quan 4 phân nhóm ghi sổ theo Thông tư 58/2026/TT-BTC dự kiến

Thông tư 58/2026/TT-BTC dự kiến phân loại chế độ chứng từ và sổ sách kế toán của 4 nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ như sau:

Chi tiết phương pháp ghi sổ cho từng nhóm doanh nghiệp theo Thông tư 58/2026/TT-BTC dự kiến

Nhóm 1 (Quy định tại Điều 5) – Mô hình dịch vụ, thương mại nhỏ

Nhóm này dự kiến áp dụng phương pháp nộp thuế khoán theo tỷ lệ % trực tiếp trên doanh thu cho cả thuế GTGT và TNDN. Đây là nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ mới thành lập hoặc kinh doanh dịch vụ đơn giản.

Đặc điểm ghi sổ: Doanh nghiệp không cần quan tâm đến chi phí đầu vào phục vụ mục đích tính thuế. Hóa đơn mua vào chỉ mang tính chất theo dõi nội bộ, không bắt buộc trình bày với cơ quan thuế khi quyết toán thuế.

Danh mục sổ sách bắt buộc tối thiểu dự kiến:

• Sổ theo dõi doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Ghi nhận toàn bộ các khoản doanh thu xuất hóa đơn và doanh thu thực tế phát sinh.
• Sổ theo dõi tiền mặt và tiền gửi ngân hàng: Theo dõi dòng tiền đi vào và đi ra của doanh nghiệp.

[Ví dụ minh họa - Chỉ có giá trị tham khảo, không phải quy định pháp lý chính thức]

Ví dụ số liệu: Một cửa hàng kinh doanh đồ ăn vặt thuộc Nhóm 1, có doanh thu trung bình 60 triệu đồng/tháng, tương đương 720 triệu đồng/năm. Theo quy định dự kiến, cửa hàng này sẽ nộp thuế GTGT 1% và thuế TNDN 0.5% trên doanh thu. Tổng số thuế phải nộp là 1.5% của 720 triệu đồng, tức 10.800.000 VNĐ/năm. Cửa hàng không cần tập hợp các hóa đơn mua nguyên vật liệu hay chi phí thuê mặt bằng để giảm trừ thuế.

Ví dụ hồ sơ: Cửa hàng chỉ cần lưu trữ Sổ theo dõi doanh thu bán hàng (ghi chép doanh thu hàng ngày, hàng tháng) và Sổ theo dõi tiền mặt/ngân hàng (ghi chép các khoản thu tiền bán hàng, chi tiền mua hàng hoặc chi phí khác). Các hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ đầu vào (như mua dầu ăn, rau củ, gia vị) được lưu trữ nội bộ để quản lý, không phải nộp cho cơ quan thuế.

Ví dụ rủi ro theo luồng: Doanh nghiệp không ghi chép đầy đủ doanh thu phát sinh -> Cơ quan thuế đối chiếu với dữ liệu hóa đơn điện tử, sao kê ngân hàng hoặc thông tin từ sàn thương mại điện tử (nếu có) -> Phát hiện chênh lệch doanh thu -> Nguy cơ bị ấn định doanh thu và truy thu thuế, kèm theo phạt vi phạm hành chính.

Nhóm 2 (Quy định tại Điều 6) – Tập trung tối ưu hóa chi phí hợp lý

Nhóm này dự kiến áp dụng nộp thuế GTGT theo tỷ lệ % trực tiếp trên doanh thu, nhưng quyết toán thuế TNDN dựa trên kết quả kinh doanh thực tế (Doanh thu trừ Chi phí hợp lý).

Đặc điểm ghi sổ: Doanh nghiệp phải chứng minh các khoản chi phí phát sinh phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh là hợp lý, hợp lệ và hợp pháp. Yêu cầu đầy đủ hóa đơn, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các giao dịch có giá trị theo quy định.

Danh mục sổ sách bắt buộc tối thiểu dự kiến:

• Sổ theo dõi doanh thu.
• Sổ theo dõi chi phí sản xuất, kinh doanh: Sổ này phân loại chi tiết các khoản chi phí như chi phí nhân công, chi phí nguyên vật liệu, chi phí quản lý mua ngoài. Đây là cơ sở trực tiếp để giảm trừ số thuế TNDN phải nộp cuối năm.
• Sổ theo dõi tiền mặt và tiền gửi ngân hàng.

[Ví dụ minh họa - Chỉ có giá trị tham khảo, không phải quy định pháp lý chính thức]

Ví dụ số liệu: Một doanh nghiệp siêu nhỏ kinh doanh dịch vụ thiết kế website thuộc Nhóm 2. Doanh thu năm là 900 triệu VNĐ. Chi phí hợp lý có hóa đơn đầy đủ là 400 triệu VNĐ (gồm chi phí thuê văn phòng, lương nhân viên, mua phần mềm). Thuế GTGT nộp theo tỷ lệ 5% trên doanh thu (45 triệu VNĐ). Thu nhập tính thuế TNDN là 900 triệu - 400 triệu = 500 triệu VNĐ. Thuế TNDN phải nộp theo tỷ lệ 20% trên thu nhập tính thuế là 100 triệu VNĐ.

Ví dụ hồ sơ: Doanh nghiệp cần lưu trữ Sổ theo dõi doanh thu, Sổ theo dõi chi phí (phân loại chi phí lương, chi phí thuê, chi phí dịch vụ mua ngoài) và Sổ theo dõi tiền mặt/ngân hàng. Đối với chi phí 400 triệu VNĐ, doanh nghiệp phải có hợp đồng lao động, bảng lương, chứng từ thanh toán lương, hợp đồng thuê văn phòng, hóa đơn điện tử tiền thuê, hóa đơn mua phần mềm và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt cho các hóa đơn có giá trị theo quy định.

Ví dụ rủi ro theo luồng: Doanh nghiệp chi tiền mua máy tính 30 triệu VNĐ nhưng chỉ có hóa đơn bán lẻ viết tay không hợp lệ hoặc không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt -> Chi phí này không được coi là hợp lệ để giảm trừ khi tính thuế TNDN -> Thu nhập tính thuế TNDN bị tăng lên 30 triệu VNĐ -> Nguy cơ truy thu thuế TNDN và phạt vi phạm.

Nhóm 3 (Quy định tại Điều 7) – Quản lý chặt chẽ thuế GTGT đầu vào/đầu ra

Nhóm này dự kiến lựa chọn nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ (xuất hóa đơn GTGT có thuế suất và được khấu trừ thuế GTGT của hàng hóa mua vào) nhưng thuế TNDN lại nộp theo tỷ lệ % trên doanh thu.

Đặc điểm ghi sổ: Trọng tâm của nhóm này là việc cân đối thuế GTGT. Việc theo dõi chi phí đầu vào không quá áp lực cho mục đích tính thuế TNDN, nhưng quan trọng để khấu trừ số thuế GTGT đầu vào nhằm giảm số tiền thuế GTGT phải nộp hàng tháng/quý.

Danh mục sổ sách bắt buộc tối thiểu dự kiến:

• Sổ theo dõi thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.
• Sổ theo dõi thuế GTGT đầu ra phải nộp.
• Sổ theo dõi doanh thu bán hàng.
• Sổ theo dõi tiền mặt và tiền gửi ngân hàng.

[Ví dụ minh họa - Chỉ có giá trị tham khảo, không phải quy định pháp lý chính thức]

Ví dụ số liệu: Một doanh nghiệp siêu nhỏ bán lẻ hàng hóa thuộc Nhóm 3. Doanh thu bán hàng tháng 100 triệu VNĐ (chưa GTGT), thuế GTGT đầu ra 10 triệu VNĐ (10%). Chi phí mua hàng hóa đầu vào tháng 70 triệu VNĐ (chưa GTGT), thuế GTGT đầu vào 7 triệu VNĐ (10%). Thuế GTGT phải nộp tháng là 10 triệu - 7 triệu = 3 triệu VNĐ. Thuế TNDN sẽ nộp theo tỷ lệ % trên doanh thu 100 triệu VNĐ.

Ví dụ hồ sơ: Doanh nghiệp cần lưu trữ Sổ theo dõi thuế GTGT đầu vào (ghi nhận hóa đơn mua hàng), Sổ theo dõi thuế GTGT đầu ra (ghi nhận hóa đơn bán hàng), Sổ theo dõi doanh thu và Sổ theo dõi tiền mặt/ngân hàng. Các hóa đơn GTGT đầu vào và đầu ra phải được lưu trữ đầy đủ để phục vụ kê khai và đối chiếu.

Ví dụ rủi ro theo luồng: Doanh nghiệp xuất hóa đơn GTGT đầu ra 100 triệu VNĐ nhưng không có hóa đơn GTGT đầu vào tương ứng hoặc hóa đơn đầu vào bị phát hiện là hóa đơn bất hợp pháp -> Không đủ điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào -> Số thuế GTGT phải nộp tăng lên toàn bộ 10 triệu VNĐ thay vì 3 triệu VNĐ -> Nguy cơ truy thu thuế GTGT và phạt vi phạm.

Nhóm 4 (Quy định tại Điều 8) – Chuẩn hóa kế toán tiệm cận doanh nghiệp nhỏ

Đây là nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ hoạt động bài bản nhất, dự kiến lựa chọn phương pháp tính thuế GTGT khấu trừ và quyết toán thuế TNDN dựa trên thu nhập tính thuế thực tế.

Đặc điểm ghi sổ: Mặc dù phải theo dõi đầy đủ cả doanh thu, chi phí và thuế GTGT, Thông tư 58 dự kiến vẫn cho phép Nhóm 4 sử dụng hệ thống tài khoản và mẫu sổ đơn giản so với Thông tư 133/2016/TT-BTC. Các bút toán kết chuyển cuối kỳ phức tạp được lược bỏ hoặc tự động hóa tối đa dựa trên luồng chứng từ thực tế.

Danh mục sổ sách bắt buộc tối thiểu dự kiến:

• Sổ theo dõi doanh thu.
• Sổ theo dõi chi phí sản xuất, kinh doanh.
• Sổ theo dõi thuế GTGT (khấu trừ và đầu ra).
• Sổ chi tiết theo dõi tài sản cố định và công nợ (nếu có): Để theo dõi khấu hao tài sản và các khoản nợ phải thu, phải trả.

[Ví dụ minh họa - Chỉ có giá trị tham khảo, không phải quy định pháp lý chính thức]

Ví dụ số liệu: Một công ty phần mềm thuộc Nhóm 4, doanh thu năm 2 tỷ VNĐ (chưa GTGT), thuế GTGT đầu ra 200 triệu VNĐ. Chi phí hợp lý có hóa đơn đầy đủ là 1.2 tỷ VNĐ (chưa GTGT), thuế GTGT đầu vào 120 triệu VNĐ. Thuế GTGT phải nộp là 200 triệu - 120 triệu = 80 triệu VNĐ. Thu nhập tính thuế TNDN là 2 tỷ - 1.2 tỷ = 800 triệu VNĐ. Thuế TNDN phải nộp theo tỷ lệ 20% trên thu nhập tính thuế là 160 triệu VNĐ.

Ví dụ hồ sơ: Doanh nghiệp cần lưu trữ Sổ theo dõi doanh thu, Sổ theo dõi chi phí chi tiết theo từng loại (lương, thuê, khấu hao, dịch vụ mua ngoài), Sổ theo dõi thuế GTGT đầu vào/đầu ra, Sổ tài sản cố định (ghi nhận máy chủ, máy tính) và Sổ công nợ (nếu có khách hàng/nhà cung cấp nợ). Toàn bộ hóa đơn, chứng từ thanh toán, hợp đồng liên quan đến doanh thu và chi phí phải được lưu trữ.

Ví dụ rủi ro theo luồng: Doanh nghiệp ghi nhận chi phí thuê văn phòng 10 triệu VNĐ/tháng nhưng hợp đồng thuê đã hết hạn hoặc không có chứng từ thanh toán qua ngân hàng (đối với giao dịch giá trị theo quy định) -> Chi phí này có thể bị loại khi thanh tra thuế -> Thu nhập tính thuế TNDN tăng lên 120 triệu VNĐ/năm -> Nguy cơ truy thu thuế TNDN và phạt vi phạm.

Quyền tự chủ quản trị: Doanh nghiệp tự mở sổ theo nhu cầu

Thông tư 58/2026/TT-BTC dự kiến trao quyền tự chủ cho doanh nghiệp siêu nhỏ trong thiết kế hệ thống thông tin nội bộ.

Quy định mở: Ngoài các mẫu sổ bắt buộc theo quy định tối thiểu của từng nhóm để phục vụ công tác thanh kiểm tra thuế, doanh nghiệp siêu nhỏ có thể chủ động mở thêm các sổ chi tiết, sổ phụ khác phục vụ nhu cầu quản trị nội bộ.

[Ví dụ minh họa - Chỉ có giá trị tham khảo, không phải quy định pháp lý chính thức]

Ví dụ số liệu: Một doanh nghiệp Nhóm 1 với doanh thu 500 triệu VNĐ/năm. Mặc dù không bắt buộc theo dõi chi phí để tính thuế, chủ doanh nghiệp vẫn muốn biết lợi nhuận thực tế. Doanh nghiệp tự lập thêm Sổ theo dõi chi phí nội bộ, ghi nhận chi phí thuê mặt bằng 60 triệu VNĐ/năm, chi phí nguyên vật liệu 200 triệu VNĐ/năm. Dù các chi phí này không dùng để giảm thuế, chủ doanh nghiệp vẫn nắm được lợi nhuận gộp khoảng 240 triệu VNĐ/năm.

Ví dụ hồ sơ: Doanh nghiệp có thể tự thiết kế Sổ theo dõi hàng tồn kho để quản lý nhập xuất tồn hàng hóa, hoặc Sổ theo dõi tạm ứng của nhân viên, hoặc Sổ theo dõi khách hàng nợ quá hạn. Các sổ này không phải là sổ bắt buộc theo quy định thuế nhưng hữu ích cho quản trị nội bộ. Doanh nghiệp không bị phạt vì sử dụng mẫu sổ không đúng quy định thuế cho mục đích quản trị.

Ví dụ rủi ro theo luồng: Doanh nghiệp không tự lập sổ theo dõi công nợ phải thu -> Khách hàng nợ quá hạn không được theo dõi sát sao -> Nguy cơ mất khả năng thu hồi công nợ -> Ảnh hưởng đến dòng tiền và lợi nhuận thực tế của doanh nghiệp, dù nghĩa vụ thuế vẫn được thực hiện đầy đủ.

Các bài viết liên quan khuyên đọc

• Cách tính thuế GTGT và TNCN khoán cho cửa hàng bán lẻ và hộ kinh doanh dịch vụ
• Hướng dẫn đăng ký và áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền năm 2026
• Các lỗi vi phạm phổ biến dẫn đến bị truy thu thuế hộ kinh doanh và mức xử phạt
• Nghị định 141/2026/NĐ-CP: Những điểm mới quan trọng về quản lý thuế hộ kinh doanh
• Hướng dẫn lập sổ sách kế toán đơn giản cho hộ kinh doanh theo Thông tư 88
• Quy trình kê khai và nộp thuế đối với hộ kinh doanh bán hàng online trên Shopee, TikTok Shop
• Thủ tục tạm ngừng kinh doanh hoặc giải thể hộ kinh doanh và quyết toán thuế