Năm 2026 đang đến gần với nhiều cập nhật đáng kể trong chính sách thuế và quy định kế toán dành cho các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tại Việt Nam. Những thay đổi này, đặc biệt từ Thông tư 18/2026/TT-BTC và Thông tư 152/2025/TT-BTC, được kỳ vọng sẽ mang lại sự rõ ràng hơn trong quản lý nhưng đồng thời cũng đòi hỏi sự thích nghi nhanh chóng từ phía người nộp thuế. Việc không nắm bắt kịp thời có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nghĩa vụ thuế và thậm chí là “túi tiền” của bạn.
Với vai trò là chuyên gia tư vấn thuế, chúng tôi sẽ cùng bạn đi sâu vào từng điểm mới, từ các quy định về hồ sơ, thủ tục quản lý thuế cho đến hướng dẫn chi tiết về chế độ kế toán, giúp bạn hiểu rõ và chuẩn bị tốt nhất cho năm tài chính 2026.
Những Thay Đổi Lớn Về Quản Lý Thuế Hộ Kinh Doanh Từ 2026 (Thông Tư 18/2026/TT-BTC)
Thông tư 18/2026/TT-BTC mang đến những hướng dẫn cụ thể về hồ sơ và thủ tục quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, đặc biệt là các quy định chuyển tiếp quan trọng.
Hướng Dẫn Chuyển Tiếp Cho Giai Đoạn 2025-2026
Để đảm bảo sự liền mạch trong việc kê khai thuế, Thông tư này quy định rõ ràng về các trường hợp chuyển tiếp:
- Đối với năm 2025: Các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc diện quy định tại khoản 3 Điều 18 Nghị định số 68/2026/NĐ-CP sẽ phải thực hiện kê khai điều chỉnh doanh thu thực tế phát sinh của năm 2025. Việc này được thực hiện theo Mẫu số 01/TTS của Thông tư số 40/2021/TT-BTC.
- Đối với năm 2026: Việc kê khai doanh thu sẽ áp dụng theo Mẫu số 01/BĐS mới được ban hành kèm theo Thông tư 18/2026/TT-BTC.
- Trường hợp đã kê khai và nộp thuế: Nếu bạn đã thực hiện kê khai và nộp thuế theo đúng Thông tư số 40/2021/TT-BTC, bạn không cần phải điều chỉnh lại. Đây là một điểm thuận lợi giúp giảm bớt gánh nặng hành chính cho các hộ kinh doanh đã tuân thủ.
- Trường hợp chưa khai thuế: Nếu bạn chưa kịp khai thuế theo Thông tư số 40/2021/TT-BTC, bạn sẽ thực hiện theo hồ sơ, thủ tục mới tại Thông tư 18/2026/TT-BTC mà không bị xử phạt. Điều này thể hiện sự linh hoạt và tạo điều kiện cho người nộp thuế thích ứng với quy định mới.
Bảng Kê Hàng Tồn Kho: Một Yêu Cầu Mới
Một điểm mới đáng chú ý là yêu cầu về việc lập và gửi Bảng kê hàng tồn kho, máy móc, thiết bị. Theo quy định tại khoản 4 Điều 18 Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh cần lập và gửi Bảng kê này theo Mẫu số 01/BK-HTK được ban hành kèm theo Thông tư 18/2026/TT-BTC. Đây là bước quan trọng giúp cơ quan thuế có cái nhìn rõ ràng hơn về tài sản và hoạt động kinh doanh của bạn.
Hệ Thống Kế Toán Mới Cho Hộ Kinh Doanh Từ 01/01/2026 (Thông Tư 152/2025/TT-BTC)
Thông tư 152/2025/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, sẽ chính thức thay thế Thông tư 88/2021/TT-BTC. Điều này đồng nghĩa với việc các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh cần cập nhật ngay lập tức về hệ thống chứng từ và sổ sách kế toán.
Chứng Từ Kế Toán Cần Biết
Theo Thông tư mới, chứng từ kế toán bao gồm:
- Hóa đơn: Là chứng từ không thể thiếu trong mọi giao dịch kinh doanh.
- Bảng kê mua hàng hóa, dịch vụ: Áp dụng cho trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh mua hàng hóa, dịch vụ từ người bán không có hóa đơn GTGT hoặc hóa đơn bán hàng.
- Các chứng từ kế toán khác: Những chứng từ này được dùng làm căn cứ để xác định doanh thu, thu nhập tính thuế theo quy định pháp luật về thuế.
Các Loại Sổ Kế Toán Phù Hợp Với Từng Phương Pháp Nộp Thuế
Tùy thuộc vào phương pháp nộp thuế, hộ kinh doanh sẽ sử dụng các loại sổ kế toán khác nhau:
Đối Tượng Không Chịu Thuế GTGT, TNCN
Nếu bạn thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng (GTGT) và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN), bạn sẽ sử dụng Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu số S1a-HKD). Sổ này dùng để ghi chép doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ, làm căn cứ xác định bạn có thuộc đối tượng chịu thuế hay không. Bạn có thể ghi theo từng nghiệp vụ phát sinh hoặc định kỳ, điền ngày tháng, diễn giải nội dung và số tiền bán hàng hóa, dịch vụ.
Đối Tượng Nộp Thuế Theo Tỷ Lệ % Doanh Thu (Phương Pháp Khoán)
Các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế GTGT và TNCN theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu sẽ sử dụng Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu số S2a-HKD). Sổ này được mở để ghi doanh thu theo từng nhóm ngành nghề kinh doanh có cùng tỷ lệ % tính thuế GTGT hoặc cùng mức thuế suất tính thuế TNCN. Trường hợp có nhiều nhóm ngành nghề khác nhau, bạn có thể mở sổ riêng cho từng ngành nghề. Sổ này cũng giúp bạn theo dõi và đối chiếu với dữ liệu thuế do cơ quan thuế cung cấp.
Đối Tượng Nộp Thuế GTGT Theo Tỷ Lệ %, TNCN Theo Thu Nhập Tính Thuế (Phương Pháp Kê Khai)
Nếu bạn nộp thuế GTGT theo tỷ lệ % trên doanh thu nhưng nộp thuế TNCN trên thu nhập tính thuế, bạn sẽ cần sử dụng đồng thời các sổ sau:
- Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu số S2b-HKD): Dùng để ghi doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ theo từng nhóm ngành nghề có cùng tỷ lệ % để tính thuế GTGT. Sổ này giúp bạn xác định doanh thu và tính thuế GTGT phải nộp, đồng thời đối chiếu với dữ liệu của cơ quan thuế.
- Sổ chi tiết doanh thu, chi phí (Mẫu số S2c-HKD): Đây là sổ quan trọng để xác định nghĩa vụ thuế TNCN. Bạn sẽ ghi tổng doanh thu, tổng chi phí hợp lý (gồm nguyên liệu, tiền lương, khấu hao, dịch vụ, lãi vay,...) để tính ra chênh lệch. Số thuế TNCN phải nộp sẽ được tính bằng cách lấy chênh lệch này nhân với thuế suất.
- Sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa (Mẫu số S2d-HKD): Dùng để theo dõi tình hình nhập, xuất, tồn kho của từng loại vật tư, hàng hóa. Sổ này giúp quản lý chặt chẽ hàng tồn kho, với phương pháp tính đơn giá xuất kho dựa trên giá trị tồn đầu kỳ và nhập trong kỳ.
- Sổ chi tiết tiền (Mẫu số S2e-HKD): Theo dõi tình hình thu, chi bằng tiền mặt hoặc tiền gửi không kỳ hạn tại ngân hàng. Bạn có thể theo dõi riêng từng loại tiền hoặc từng ngân hàng, ghi rõ số tiền thu/gửi vào và chi/rút ra để xác định số dư cuối kỳ.
Tác Động Thực Tế Đến "Túi Tiền" Của Hộ Kinh Doanh
Những quy định mới trong năm 2026 đòi hỏi hộ kinh doanh phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng hơn về quản lý hồ sơ và sổ sách kế toán. Việc tuân thủ đúng các quy định này không chỉ giúp bạn tránh được các rủi ro về xử phạt mà còn giúp quản lý tài chính hiệu quả hơn, từ đó có thể tối ưu hóa nghĩa vụ thuế. Mặc dù ban đầu có thể có chút bỡ ngỡ, nhưng về lâu dài, việc minh bạch hóa và chuẩn hóa quy trình sẽ mang lại lợi ích cho hoạt động kinh doanh của bạn.
Để biết chính xác nghĩa vụ thuế của mình, hãy thử công cụ Tính thuế hộ kinh doanh của chúng tôi để có cái nhìn tổng quan nhất.
Giải Đáp Thắc Mắc Thường Gặp Về Thuế Hộ Kinh Doanh 2026 (FAQ)
1. Nếu hộ kinh doanh chưa khai thuế theo Thông tư 40/2021/TT-BTC thì phải làm gì?
Nếu bạn chưa khai thuế theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, bạn sẽ thực hiện theo hồ sơ, thủ tục mới tại Thông tư 18/2026/TT-BTC mà không bị xử phạt.
2. Nếu hộ kinh doanh thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 18 Nghị định 68/2026/NĐ-CP thì kê khai thuế cho năm 2025 và 2026 như thế nào?
Đối với năm 2025, bạn cần khai điều chỉnh doanh thu thực tế phát sinh theo Mẫu số 01/TTS của Thông tư số 40/2021/TT-BTC. Đối với năm 2026, bạn sẽ khai doanh thu theo Mẫu số 01/BĐS của Thông tư 18/2026/TT-BTC.
3. Hộ kinh doanh đã kê khai và nộp thuế theo Thông tư 40/2021/TT-BTC có cần điều chỉnh lại không?
Không. Nếu bạn đã kê khai và nộp thuế theo đúng Thông tư 40/2021/TT-BTC, bạn không cần điều chỉnh lại.
4. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có cần lập và gửi Bảng kê hàng tồn kho, máy móc, thiết bị không?
Có. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh cần lập và gửi Bảng kê hàng tồn kho, máy móc, thiết bị theo Mẫu số 01/BK-HTK ban hành kèm theo Thông tư 18/2026/TT-BTC, theo quy định tại khoản 4 Điều 18 Nghị định số 68/2026/NĐ-CP.
5. Thông tư nào sẽ hết hiệu lực khi Thông tư 152/2025/TT-BTC có hiệu lực?
Thông tư số 88/2021/TT-BTC ngày 11/10/2021 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán cho các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sẽ hết hiệu lực kể từ ngày Thông tư 152/2025/TT-BTC có hiệu lực thi hành.
6. Thông tư 152/2025/TT-BTC có hiệu lực từ khi nào?
Thông tư 152/2025/TT-BTC có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2026.
7. Cơ quan nào có trách nhiệm triển khai hướng dẫn các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện Thông tư này?
Ủy ban nhân dân, Sở Tài chính, Thuế các Tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm triển khai hướng dẫn các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện Thông tư này.
8. Nếu có vướng mắc trong quá trình thực hiện Thông tư 152/2025/TT-BTC thì cần phản ánh về đâu?
Trong quá trình thực hiện nếu có vướng mắc, đề nghị phản ánh về Bộ Tài chính để nghiên cứu giải quyết.
9. Làm thế nào để xác định số thuế TNCN phải nộp theo Sổ chi tiết doanh thu, chi phí (Mẫu số S2c-HKD)?
Số thuế TNCN phải nộp được xác định bằng cách lấy Chênh lệch (Tổng doanh thu trừ Tổng chi phí hợp lý) nhân với thuế suất. Chi phí hợp lý bao gồm các chi phí cụ thể như nguyên liệu, vật liệu, tiền lương, khấu hao TSCĐ, dịch vụ mua ngoài, lãi vay, và các chi phí khác.
10. Khi nào hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sử dụng Sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa (Mẫu số S2d-HKD)?
Sổ này được sử dụng khi hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh cần theo dõi, quản lý tình hình nhập, xuất, tồn cho từng vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa.
11. Các chứng từ kế toán nào được sử dụng theo Thông tư 152/2025/TT-BTC?
Các chứng từ kế toán bao gồm Hóa đơn, Bảng kê mua hàng hóa, dịch vụ (đối với trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ của người bán không có hóa đơn GTGT hoặc hóa đơn bán hàng) và các chứng từ kế toán khác làm căn cứ để xác định doanh thu, thu nhập tính thuế theo quy định của pháp luật về thuế.
12. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế GTGT theo tỷ lệ % trên doanh thu và thuế TNCN trên thu nhập tính thuế cần sử dụng những sổ kế toán nào?
Các sổ kế toán cần sử dụng bao gồm Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu số S2b-HKD), Sổ chi tiết doanh thu, chi phí (Mẫu số S2c-HKD), Sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa (Mẫu số S2d-HKD) và Sổ chi tiết tiền (Mẫu số S2e-HKD).
13. Sổ kế toán chính cho hộ kinh doanh nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu là gì?
Sổ kế toán chính là Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ theo Mẫu số S2a-HKD.
14. Làm thế nào để ghi doanh thu vào Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu S2a-HKD) nếu có nhiều ngành nghề?
Bạn có thể ghi doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ theo từng nhóm danh mục ngành nghề kinh doanh có cùng tỷ lệ % để tính thuế GTGT hoặc cùng mức thuế suất để tính thuế TNCN. Trường hợp có nhiều nhóm ngành nghề khác nhau, bạn có thể mở sổ riêng cho từng ngành nghề có cùng tỷ lệ % hoặc mức thuế suất.
15. Hộ kinh doanh có thể dùng Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ để đối chiếu với cơ quan thuế không?
Có. Nếu cơ quan thuế cung cấp dữ liệu nộp thuế GTGT, thuế TNCN, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thể sử dụng sổ này để theo dõi và đối chiếu với số thuế phải nộp.
16. Hộ kinh doanh nộp thuế GTGT và TNCN theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu cần sử dụng những chứng từ kế toán nào?
Chứng từ kế toán sử dụng là Hóa đơn và các chứng từ khác dùng làm căn cứ để xác định và kê khai doanh thu theo quy định của pháp luật về thuế.
17. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng, không phải nộp thuế thu nhập cá nhân thì cần sử dụng loại sổ kế toán nào và ghi sổ như thế nào?
Họ cần sử dụng Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu số S1a-HKD). Ghi ngày, tháng ghi sổ vào Cột A; diễn giải doanh thu từ việc bán hàng hóa, dịch vụ vào Cột B (có thể ghi theo từng nghiệp vụ phát sinh hoặc định kỳ); và số tiền bán hàng hóa, dịch vụ vào Cột 1.
Kết Luận
Những thay đổi về thuế và kế toán cho hộ kinh doanh trong năm 2026 là một phần của nỗ lực hiện đại hóa và minh bạch hóa hệ thống thuế. Mặc dù có thể tạo ra những thách thức ban đầu, việc nắm vững và tuân thủ các quy định mới sẽ giúp hộ kinh doanh hoạt động hiệu quả hơn, tránh được các sai sót không đáng có và đảm bảo tuân thủ pháp luật. Đừng quên rằng việc chủ động tìm hiểu và áp dụng các công cụ hỗ trợ là chìa khóa để quản lý thuế thành công.
Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần hỗ trợ chuyên sâu hơn trong việc thích nghi với các quy định mới, đừng ngần ngại liên hệ chuyên gia của chúng tôi để được tư vấn chi tiết và chuyên nghiệp nhất. Chúng tôi luôn sẵn lòng đồng hành cùng bạn trên con đường phát triển kinh doanh.
